Posadzki Terrazzo - weneckie lastryko dekoracyjne z marmuru

!!! Dekoracyjna posadzka lastryko pozwala na zastosowanie systemu w obiektach użyteczności publicznej, gdzie trwałość, odporność na ścieranie i możliwość łatwego utrzymania czystości w czasie korzystania z powierzchni posadzek dekoracyjnych lastryko jest najważniejsze !!!

W języku polskim nazywane lastryko (lastriko), rodzaj polerowanej mozaiki podłogowej lub ściennej z marmurowego kamienia, zatopionego w spoiwie cementowym (kiedyś wapiennym).

Terrazzo powinno być pierwszą rzeczą, która przychodzi do głowy architekta/ projektanta, gdy myśli o trendzie projektowym, który z taką łatwością zdobywa uznanie osób zainteresowanych nowoczesną, a jednak klasyczną podłogą. Jest to powrót do estetyki designu/ aranżacji posadzek, która sięga setek lat wstecz, w połączeniu z technologią XXI wieku.

ściany lastryko

Posadzki lastryko w domu- wszystko co musisz wiedzieć

W przeszłości projektowanie i budowa podłóg mozaikowych między innymi terrazzo dotyczyła głównie wnętrz pałacowych i świątynnych.
Zarówno cena marmurowego materiału, jak i skomplikowana, wieloetapowa praca, wpływały na wysoki koszt wykonania posadzki.

Wiedza jak budować dekoracyjne posadzki terrazzo zamknięta była w cechu rzemieślniczym i przekazywana z pokolenia na pokolenie, nie wychodziła poza klany rodzinne "terrazzierich" (lastrykarzy). Ograniczona w ten sposób podaż, również wpływała na wysokość ceny.

Włoscy lastrykarze odegrali bardzo ważną rolę w tworzeniu i rozwijaniu technik kamieniarski/ posadzkarskich. Style podłóg, posadzek, pasaży i dróg w skali całego milenium są przeogromne. Skupiając się jednak na okresie jedynie od XV do XVIII wieku (renesans i barok) mamy do czynienia z eksplozją kunsztu lastrykarskiego.

instalacja posadzki weneckiej- ilustracja
Etapy prac przy posadzkach- ilustracja

Terazzo alla veneziana

Wenecja, miasto, które w XV wieku dało nazwę najbardziej znanemu rodzajowi polerowanych posadzek ozdobnych z kruszywa marmurowego- "terrazzo alla veneziana".
Domy najbogatszych kupców, stały się swoistą wystawą umiejętności posadzkarzy tamtego okresu, a swym pięknem cieszą oczy nawet do dziś.

Zacząć należy jednak od początku.

Historia terrazzo rozpoczyna się w początkach Imperium Rzymskiego.
Pracownicy kopalni marmuru zmieszali kamienie marmurowe, glinkę ochry z naturalnym cementem wulkanicznym i uzyskali w ten sposób w miarę łatwo ścieralny, kolorowy beton.
Posadzka z betonu lastrykowego służyła im do utwardzania podłoża w ich domostwach i chodników prowadzących do nich. Zapewne dopiero po kilku latach od aplikacji, w miejscach wydeptanych ścieżek, ujrzeli efekt sztucznego kamienia, czyli właśnie posadzki lastryko.

mozaika lastryko podłoga opus signinum
Klasyczna podłoga z marmuru

W czasach rozkwitu Imperium Romanum posadzki terrazo były wykonywane w technice Opus signinum- mozaiki lastriko, w której ozdobne kamienie w dużej części były kładzione każdy z osobna.
Można porównać to do uproszczonego procesu układania mozaiki podłogowej, które w tamtych czasach były bardzo popularne

Powszechnie stosowaną metodą na budowę posadzek był recykling materiałów budowlanych i przedmiotów codziennego użytku wykonanych z gliny. Ze średnio i grubo potłuczonych glinianych skorup tworzono masę, którą wykładano na podłogi, a z drobniejszej wykonywano tynki.

Wyschnięty materiał zabezpieczano olejem przed degradującym wpływem opadów deszczu.

Dzisiejsza technologia wylania dekoracyjnej posadzki lastryko ma swój początek na przełomie XIII i XIV wieku w Wenecji.
Włoscy lastrykarze przyspieszyli proces instalacji posadzki lastryko rezygnując z wykładania podłóg osobnymi kawałkami kamieni na rzecz rozsypywania grysu marmurowego i wciskania go w barwną zaprawę wapienną (dziś cementową).

Wylanie lastryka włoskiego

weneckie lastryko sypane
Wysiewanie kruszywa marmurowego

Prawidłowe odtworzenie/ wylanie lastryko, odpornej na ścieranie posadzki, szczególnie w klasycznej technice "terrazzo seminato", to proces bardzo złożony, obejmujący kilka etapów pracy.
Począwszy od analizy kruszywa (stratygrafia) użytego do lastriko, poprzez identyfikację materiałów stosowanych na spoiwo, do technik aplikacji stosowanych, przez pierwotnych wykonawców, do jej budowy.

Stosując metodę inwazyjną/ odkrywkę, mamy przegląd przez wszystkie warstwy lastriko, czasami z wyraźnym zaznaczeniem zmiany wielkości i koloru grysu marmurowego, innym w podbudowie, a innym w toppingu, bądź warstw nasączonych woskami, olejami, impregnatami

Używając metody nieinwazyjnej, zawsze należy zaczynać od oczyszczenia fragmentu odtwarzanego "weneckiego lastryka" poprzez mycie detergentami, później rozcieńczalnikami, a następnie ścieranie tarczami diamentowymi o grubym ziarnie, tak aby fragment kontrolny pozbawiony został zabezpieczeń hydrofobowych w postaci wosków, olejów, pokostów.

Dalsza obróbka polega na usunięciu rys po szlifowaniu i doprowadzenie lastriko do stanu satynowego połysku. Gładkość oczyszczonego fragmentu powinna być naturalna, bez lustrzanego odbicia. Prawidłowo spreparowane podłoże pozwoli na optymalny dobór kruszywa i spoiwa dla naprawianego fragmentu terrazzo.

szlifowanie posadzki z płytek terrazzo
Polerowanie posadzki z płytek lastriko w Warszawie

Przy doborze kruszywa, jego stosunku, grysów jasnych do ciemnych, warto wyznaczyć foremny fragment (np.15x15cm bądź większy) oczyszczonego poprzez szlifowanie i zliczyć ilość grysu jasnego, ciemnego, pośredniego i wypełniającego (często w historycznych posadzkach używano grysów drobno mielonych jednak niebędących jeszcze mączką skalną).

Tworząc dokumentację fotograficzną, można na każdym fotografowanym fragmencie położyć monetę, która da nam możliwość wyskalowania kruszyw w momencie ich doboru.

Przygotowanie i wylewanie weneckiej posadzki ozdobnej

Historycznie podłoże dla terrazzo alla veneziana wykonywano z mieszaniny starych skutych, wapiennych podłóg, potłuczonych płytek i mączki ceglanej z kawałkami drobno tłuczonej cegły, zwanej cocciopesto. Grubość tej warstwy wynosiła około 4 cm i budowano ją jak najluźniej z kawałków o dużej średnicy.

W dzisiejszych czasach wylanie podbudowy pod nowoczesne, dekoracyjne posadzki lastryko z grysu marmurowego, można zrobić z gotowych mieszanek cementowych np. beton B20. Należy pamiętać by w samodzielnie wylewanej mieszance, ilość cementu nie przekraczała 400kg na m3 gotowej mieszanki. Krótko mówiąc, podbudowa nie może być "za tłusta"

wysiane lastryko - terrazzo seminato
Lastryko. Posadzka w mieszkaniu w kolorze ceglanym

W zależności od okresu historycznego i miejsca (miasta, kraju), w jakim podłoga była tworzona, używano różnych gatunkowo produktów. Na starannie wypoziomowany podkład rozkładano warstwę "ciasta wapiennego" lub zaczynu cementowego (ich kolor zmieniano za pomocą naturalnych składników np. glinki ochry) z drobnym grysem oraz innymi dodatkami uszlachetniającymi zaprawę, w warstwie nie mniejszej niż 1 cm i wysiewano w kolejności grubsze, średnie i drobne frakcje kamienia, dlatego technice tej nadano nazwę seminato, innymi słowy sypanie/ wysiewanie.

Rozrzucony kamień był ubijany tzw. babami i wciskany w podłoże ciężkimi walcami, którymi rolowano podłogę. Zabiegi te powodowały ułożenie okruchów kamiennych i wydobywanie drobniejszych frakcji w miejsca między grubszy grys. Utwardzoną posadzkę należało pielęgnować, na spoiwie cementowym przez około tydzień, a na spoiwie wapiennym około miesiąc. Dbano, aby ułożone posadzki były często zwilżane. By ułatwić sobie pielęgnację świeżo wylanego terrazzo, na posadzkę rozsypywano mokre trociny, które lepiej trzymały wilgoć.

Jak zrobić lastryko/ terrazzo
Terrazzo- procesy wykonania

Proces szlifowania rozpoczynany był po całkowitym utwardzeniu lastryka. Do szlifowania używano kamieni, rozpoczynano od ciężkich kamieni granitowych z płaską powierzchnią ścierającą, które kładzione były na powierzchnię posadzki. W kamieniach tych były wykute otwory, przez które przewlekano liny i ciągnięto je po podłożu, ścierając lico podłogi. Do późniejszego polerowania używano coraz miększych skał: pumeksów, marmurów, wapieni.

To kiedyś, a...

W obecnych czasach używając do obróbki ściernej narzędzi diamentowych, odczekanie 3 dni i wykonanie otwarcia podłogi nie stanowi jakiegoś wielkiego problemu. Mimo wszystko, ze względu na ograniczenia surowcowe i stosowanie kruszyw innych niż tylko marmurowe, należy czasami, rozpoczęcie ścierania wierzchniej warstwy wylewki, przesunąć o dzień, dwa. Wynika to z tego, że skały takie jak granit i bazalt są dość mało nasiąkliwe, więc należy poczekać na utwardzenie otuliny cementowej wokół kruszywa.

Posadzki ozdobne zbudowane z grysu marmurowego i spoiwa cementowego muszą zostać zabezpieczone przed wnikaniem wody. Klasyczny przepis, aby nadać posadzce odporność na zabrudzenia, zalecał natłuszczenie okładziny z lastryka weneckiego i np. pokrycie jej olejem lnianym "na gorąco".

satynowe wykończenie podłogi jest dużo lepszym rozwiązaniem niż wysoki poler
Weneckie lastryko- satynowy połysk

Międzywojenna Warszawa miała mistrzów lastrykarskich, którzy w wersji "na bogato", używali do zamknięcia podłóg i ścian terazzo wosków pszczelich. Zabiegi te zmieniały czasem, może niezupełnie, ale jednak kolorystykę wykonanych okładzin np. z białej na piaskową.

Historycznie, "weneckie lastriko" nie było polerowane na wysoki połysk, wykonując wybłyszczanie dochodzono do satynowego wykończenia lica podłóg, które dawało efekt gładkości i miękkości.
Zmiana nastąpiła w latach 70, gdy wprowadzono do produkcji posadzki żywiczne i cienkowarstwowe lastryko na bazie polimerów.

Zobacz jak wygląda tradycyjne wylanie ozdobnej posadzki terrazzo

Film prezentujący montaż posadzki "terrazzo alla veneziana" zamieszczony na YT